خلاصه‌ای از داستان

مدفن کرم های شب تاب مرثیه‌ای است برای معصومیت‌های سوخته در آتش جنگ؛ داستان در ماه‌های پایانی جنگ جهانی دوم در ژاپن (شهر کوبه) می‌گذرد. سیتا، پسر نوجوانی که مجبور است یک‌شبه بزرگ شود، و خواهر کوچک چهارساله‌اش، ستسوکو، مادرشان را در بمباران هوایی از دست می‌دهند. بدون خانه، بدون خانواده و در میان مردمی که قحطی و ترس، انسانیت‌شان را دزدیده است، این دو خواهر و برادر تنها یکدیگر را دارند. آن‌ها به پناهگاهی متروکه در کنار دریاچه پناه می‌برند؛ جایی که شب‌ها با نور کرم‌های شب‌تاب روشن می‌شود، اما روزها سایه‌ی سنگین گرسنگی و مرگ بر آن می‌افتد. این داستان، روایتی قهرمانانه نیست؛ بلکه روایتی دردناک و واقعی از تلاش دو کودک برای زنده ماندن است، وقتی که جهان تصمیم به نادیده گرفتن آن‌ها گرفته است.

شخصیت‌ها

سیتا (Seita) برادر بزرگتر و راویِ ساکتِ رنج. او تلاش می‌کند جای خالی پدر (که در نیروی دریایی است) و مادر را برای خواهرش پر کند. غرور نوجوانی و عشق بی‌پایانش به ستسوکو، او را به تصمیماتی وادار می‌کند که گاهی درست و گاهی مرگبارند. او قربانی جنگی است که در آن هیچ نقشی نداشته است.

ستسوکو (Setsuko) دختربچه‌ای شیرین و بی‌گناه که نماد قربانیان خاموش جنگ است. دنیای او هنوز پر از بازی، آب‌نبات‌های میوه‌ای و کرم‌های شب‌تاب است، اما جسم کوچکش تابِ تحمل بی‌رحمیِ دنیای بزرگترها و گرسنگی را ندارد.

خاله (عمه) زنی که در ابتدا به آن‌ها پناه می‌دهد، اما به تدریج با زخم‌زبان‌ها و رفتار سردش، نمادی از تغییر اخلاقیات جامعه در زمان بحران می‌شود. او شرور نیست، بلکه واقع‌گرایی بی‌رحم است.

حال‌وهوای داستان

این اثر فضایی تراژیک، رئالیست و به‌شدت احساسی دارد.

زیبایی در برابر ویرانی تضاد میان نورِ لرزان و زیبای کرم‌های شب‌تاب و تاریکیِ بمباران‌ها و مرگ، قلب تپنده‌ی داستان است. کرم‌های شب‌تاب نمادی از زندگی‌های کوتاهی هستند که در جنگ خاموش می‌شوند.

ضد جنگِ متفاوت داستان به سیاست یا میدان نبرد نمی‌پردازد؛ بلکه دوربین را روی کسانی می‌چرخاند که هیچ اسلحه‌ای ندارند. فضایی غمگین و سنگین دارد که خواننده را به تفکر عمیق وامی‌دارد.

اعتراف‌نامه‌ی نویسنده حس گناه در جای‌جای داستان موج می‌زند، چرا که نویسنده این داستان را بر اساس تجربه واقعی خودش نوشته است.

مخاطبان پیشنهادی

این کتاب مناسب خوانندگانی است که:

• به ادبیات کلاسیک ژاپن و داستان‌های تاریخی علاقه دارند.

• به دنبال آثاری با تأثیر عمیق عاطفی هستند و از گریستن با یک کتاب ابایی ندارند.

• می‌خواهند چهره‌ی واقعی و بدون رتوش جنگ را از دید غیرنظامیان ببینند.

• انیمه استودیو جیبلی را دیده‌اند و می‌خواهند منبع اصلی الهام آن را بخوانند.

دربارهٔ نویسنده و سبک او

آکیوکی نوساکا (Akiyuki Nosaka) این داستان را به عنوان عذرخواهی از روح خواهر کوچکش نوشت که در زمان جنگ بر اثر سوءتغذیه در کنار او جان باخت. سبک نوساکا صریح، گزنده و در عین حال شاعرانه است. او از توصیفات دقیق برای نشان دادن زشتیِ فقر و زیباییِ عشق برادرانه استفاده می‌کند. این اثر برنده جایزه معتبر نائوکی (Naoki Prize) شده است.

جمع‌بندی

مدفن کرم‌های شب‌تاب داستانی نیست که برای سرگرمی بخوانید؛ داستانی است که می‌خوانید تا فراموش نکنید. این کتاب یادآوری تلخی است از اینکه چرا کرم‌های شب‌تاب این‌قدر زود می‌میرند. اگر آمادگی روحی برای مواجهه با یکی از غمگین‌ترین و در عین حال انسانی‌ترین داستان‌های قرن بیستم را دارید، این کتاب اثری فراموش‌نشدنی خواهد بود.